ફ્લાઇટમાં મુસાફરી દરમિયાન કાનમાં દુખાવો કેમ થાય છે? જાણો કારણ અને ઘરેલુ ઉપાયો

આજના સમયમાં હવાઈ મુસાફરી લોકોના જીવનનો મહત્વનો ભાગ બની ગઈ છે. કામકાજ, વેકેશન કે પરિવાર સાથેની મુલાકાત માટે લાખો લોકો દરરોજ ફ્લાઇટમાં સફર કરે છે. ફ્લાઇટમાં મુસાફરી સામાન્ય રીતે આરામદાયક માનવામાં આવે છે, પરંતુ ઘણા મુસાફરોને ટેકઓફ અને લેન્ડિંગ દરમિયાન કાનમાં અચાનક દુખાવો, ભારેપણું અથવા કાન બંધ થઈ જવા જેવી સમસ્યા અનુભવાય છે. કેટલાક લોકોને તો એવું પણ લાગે છે કે કાનની અંદર જોરદાર દબાણ બની રહ્યું છે. આ સમસ્યા ઘણીવાર થોડા સમય પછી પોતે જ ઠીક થઈ જાય છે, પરંતુ કેટલીકવાર ભારે અસ્વસ્થતા પણ ઉભી કરી શકે છે.

ફ્લાઇટમાં કાનમાં દુખાવો થવાનું મુખ્ય કારણ શું?

હેલ્થ એક્સપર્ટ્સ અનુસાર, ફ્લાઇટમાં કાનમાં દુખાવો થવાનું મુખ્ય કારણ હવાના દબાણમાં થતો અચાનક ફેરફાર છે. જ્યારે વિમાન ઝડપથી ઊંચાઈએ જાય છે અથવા જમીન તરફ નીચે આવે છે, ત્યારે કેબિનની અંદરનું એર પ્રેશર ઝડપથી બદલાય છે. આપણા કાનની અંદર એક નાની નળી હોય છે જેને “યુસ્ટેશિયન ટ્યુબ” કહેવામાં આવે છે. આ ટ્યુબ કાનની અંદર અને બહારના દબાણને સંતુલિત રાખવાનું કામ કરે છે.

સામાન્ય પરિસ્થિતિમાં આ ટ્યુબ સરળતાથી કામ કરે છે, પરંતુ ફ્લાઇટ દરમિયાન દબાણમાં ઝડપી ફેરફાર થવાથી તે તરત એડજસ્ટ થઈ શકતી નથી. પરિણામે કાનના પડદા પર દબાણ વધે છે અને કાનમાં દુખાવો, ચણભણાટ, ભારેપણું અથવા સાંભળવામાં મુશ્કેલી જેવી સમસ્યાઓ શરૂ થાય છે. મેડિકલ ભાષામાં આ સ્થિતિને “એરપ્લેન ઈયર” તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

કયા લોકોને વધુ મુશ્કેલી થઈ શકે?

ફ્લાઇટ દરમિયાન કાનમાં દુખાવાની સમસ્યા કોઈને પણ થઈ શકે છે, પરંતુ કેટલાક લોકોમાં તેનું જોખમ વધુ રહે છે. જે લોકોને શરદી, એલર્જી, સાઇનસની તકલીફ અથવા કાન સંબંધિત કોઈ સમસ્યા હોય, તેમની યુસ્ટેશિયન ટ્યુબ યોગ્ય રીતે કાર્ય કરી શકતી નથી. આવી સ્થિતિમાં દબાણનું સંતુલન જાળવવું વધુ મુશ્કેલ બની જાય છે.

નાના બાળકોમાં પણ આ સમસ્યા વધુ જોવા મળે છે. કારણ કે તેમની કાનની નળી સંપૂર્ણ રીતે વિકસિત હોતી નથી. આ જ કારણ છે કે ફ્લાઇટ દરમિયાન બાળકો ઘણીવાર રડવા લાગે છે અથવા બેચેન થઈ જાય છે. વારંવાર એર ટ્રાવેલ કરતા મુસાફરોમાં પણ આ સમસ્યા સામાન્ય બની શકે છે.

કાન બંધ થવાના અન્ય લક્ષણો

ફક્ત દુખાવો જ નહીં, ફ્લાઇટ દરમિયાન કાન સંબંધિત બીજી ઘણી સમસ્યાઓ પણ થઈ શકે છે. કેટલાક લોકોને લાગે છે કે કાન સંપૂર્ણ રીતે બંધ થઈ ગયા છે. કેટલાક મુસાફરોને અવાજ ઓછો સંભળાય છે અથવા કાનની અંદર ઘંટડી વાગે તેવો અનુભવ થાય છે.

કેટલાક કિસ્સાઓમાં ચક્કર આવવા, બેલેન્સ બગડવું અથવા માથું ભારે લાગવું જેવી તકલીફ પણ થઈ શકે છે. મોટાભાગે આ લક્ષણો થોડા કલાકોમાં સામાન્ય થઈ જાય છે, પરંતુ જો દુખાવો લાંબા સમય સુધી રહે તો ડોક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી બની શકે છે.

ચ્યુઇંગમ અને ચોકલેટ કેમ ફાયદાકારક?

હેલ્થ એક્સપર્ટ્સ જણાવે છે કે ફ્લાઇટના ટેકઓફ અને લેન્ડિંગ દરમિયાન ચ્યુઇંગમ ચાવવી ખૂબ જ અસરકારક રીત છે. ચ્યુઇંગમ ચાવવાથી વારંવાર ગળવાની પ્રક્રિયા થાય છે, જેનાથી યુસ્ટેશિયન ટ્યુબ ખુલવામાં મદદ મળે છે અને કાનની અંદરનું દબાણ સંતુલિત રહે છે.

આ જ કારણ છે કે કેટલીક એરલાઈન્સ મુસાફરોને કેન્ડી અથવા ચોકલેટ આપે છે. ખાસ કરીને બાળકો માટે આ રીત ખૂબ જ ફાયદાકારક માનવામાં આવે છે.

પાણી પીવાથી પણ મળે છે રાહત

ફ્લાઇટ દરમિયાન પૂરતું પાણી પીવું પણ ખૂબ જ જરૂરી છે. પાણી પીવાથી ગળા અને કાનની આસપાસના સ્નાયુ સક્રિય રહે છે, જે દબાણને સંતુલિત કરવામાં મદદ કરે છે. જો કાન બંધ લાગે તો વારંવાર પાણીના નાના ઘૂંટ પીવા અથવા બગાસું ખાવાનો પ્રયત્ન કરવો જોઈએ.

બગાસું ખાવાથી શું ફાયદો થાય?

બગાસું ખાવું કાનના દબાણને ઘટાડવામાં મદદરૂપ બને છે. જ્યારે આપણે બગાસું ખાઈએ છીએ, ત્યારે કાનની અંદરની નળી થોડીવાર માટે ખુલતી હોય છે. જેના કારણે અંદર અને બહારના હવાના દબાણમાં સંતુલન બને છે. આ સરળ ઉપાય ફ્લાઇટ દરમિયાન કાનના દુખાવાથી બચવામાં અસરકારક માનવામાં આવે છે.

શરદી હોય તો સાવચેતી રાખવી જરૂરી

જો તમને શરદી, ઉધરસ અથવા સાઇનસની સમસ્યા હોય, તો ફ્લાઇટ પહેલાં ખાસ સાવચેતી રાખવી જોઈએ. આવી સ્થિતિમાં કાનમાં દબાણ વધુ અનુભવાઈ શકે છે. કેટલાક લોકો ડોક્ટરની સલાહ બાદ નેઝલ સ્પ્રે અથવા ડીકન્જેસ્ટન્ટ દવાઓનો ઉપયોગ પણ કરે છે, જેથી કાનની નળી સરળતાથી કામ કરી શકે.

બાળકોને કેવી રીતે બચાવશો?

નાના બાળકોને ફ્લાઇટ દરમિયાન દૂધ, પાણી અથવા પેસિફાયર આપવું ફાયદાકારક માનવામાં આવે છે. કારણ કે તેનાથી બાળકો વારંવાર ગળવાની પ્રક્રિયા કરે છે અને કાનનું દબાણ ઓછું થાય છે. ટેકઓફ અને લેન્ડિંગ સમયે બાળકોને સૂવા દેવાની જગ્યાએ તેમને કંઈક પીવડાવવું વધુ સારું માનવામાં આવે છે.

ક્યારે ડોક્ટરનો સંપર્ક કરવો જોઈએ?

જો ફ્લાઇટ બાદ ઘણા કલાકો સુધી કાનમાં દુખાવો રહે, સાંભળવામાં ભારે મુશ્કેલી થાય અથવા કાનમાંથી પાણી કે લોહી આવે તો તરત જ ડોક્ટરનો સંપર્ક કરવો જોઈએ. કેટલાક ગંભીર કિસ્સાઓમાં કાનના પડદાને નુકસાન પણ થઈ શકે છે.

ફ્લાઇટ દરમિયાન કાનમાં દુખાવો થવો સામાન્ય સમસ્યા છે, પરંતુ યોગ્ય સાવચેતી રાખવાથી તેને ઘણી હદ સુધી ટાળી શકાય છે. ચ્યુઇંગમ ચાવવી, પાણી પીવું, બગાસું ખાવું અને શરીરને હાઇડ્રેટ રાખવું જેવા સરળ ઉપાયો કાનને સુરક્ષિત રાખવામાં મદદરૂપ બને છે. જો તમે વારંવાર એર ટ્રાવેલ કરો છો, તો આ ટિપ્સ તમારા માટે ખૂબ જ ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે.